Baza Wiedzy
Wdrożenie9 min czytania

Jak kamera analizuje czas pracy na stanowiskach, nikogo nie rozpoznając?

DBR77 Team · Opublikowano

Kamera może robić fotografię dnia pracy na każdej zmianie, bez obserwatora przy stanowisku. W DBR77 IIoT moduł Vision AI patrzy na ręce: gdy są zajęte, liczy pracę, a gdy są wolne, liczy czekanie. Do tego zlicza osoby w strefie, gotowe części i braki oraz mierzy czasy cyklu. Nie rozpoznaje twarzy, nikogo nie identyfikuje i nie nagrywa wideo. W wynikach widać, jaki procent zmiany na każdym stanowisku zajęła praca dodająca wartość i gdzie w procesie ucieka czas.

To kolejny artykuł z naszej serii o kamerach w montażu. W innych częściach serii piszemy o sprawdzaniu śrub ze wzorcem i o tym, jak kamera sprawdza, czy kroki montażu wykonano we właściwej kolejności.

Jak kamera analizuje czas pracy na stanowiskach, nikogo nie rozpoznając?

Dlaczego ręczny pomiar czasu pokazuje tylko wycinek

Chronometraż i fotografia dnia pracy wymagają obserwatora, który stoi przy stanowisku ze stoperem albo arkuszem obserwacji. W praktyce obejmują więc kilka godzin, czasem kilka dni, i tylko te zmiany, na których ktoś może być przy linii. Podręcznik Międzynarodowego Biura Pracy Introduction to Work Study stawia sprawę jasno: badamy pracę, a nie pracownika, a przedstawiciele załogi mają dokładnie wiedzieć, co jest mierzone i po co.

Sam obserwator też zmienia wynik. Przegląd badań nad efektem Hawthorne potwierdza, że udział w badaniu zmienia zachowania, które się bada, choć nie wiadomo dokładnie, kiedy i w jakim stopniu. Pomiar może więc uchwycić jedną dobrą godzinę, a czekanie na nocnej zmianie albo wtedy, gdy zabrakło części, do wyników nie trafi.

Jak kamera analizuje czas pracy na stanowiskach, nikogo nie rozpoznając? — DBR77 IIoTJak kamera analizuje czas pracy na stanowiskach, nikogo nie rozpoznając? — DBR77 IIoT

Co kamera liczy na stanowisku

Kamera patrzy na strefę z góry i rozróżnia cztery sytuacje:

  1. Praca. Pracownik przy stanowisku ma zajęte ręce, na przykład montuje część. Ten czas system zalicza do pracy stanowiska.
  2. Czekanie. Pracownik stoi przy stanowisku z wolnymi rękami. System liczy to jako czekanie i zapisuje w dzienniku zdarzeń, na przykład „Stanowisko 2 · czeka, wolne ręce”.
  3. Przejście. Ktoś przechodzi przez strefę. System liczy go jako obecnego w strefie, ale tego czasu nie przypisuje żadnemu stanowisku.
  4. Produkcja. System zlicza gotowe części, a część odłożoną do pojemnika na braki zalicza do braków.

Z tych danych system wylicza udział pracy dodającej wartość w strefie, wykorzystanie czasu na każdym stanowisku, liczbę gotowych części i braków oraz czasy cyklu.

Animacja: kamera oznacza ludzi na trzech stanowiskach jako pracujących lub czekających, czwarta osoba przechodzi, paski rosną

Przykład poglądowy z prezentacji DBR77 Vision AI: zajęte ręce to praca, wolne ręce to czekanie, a przejścia przez strefę system nie przypisuje żadnemu stanowisku.

W przykładzie trzy osoby pracują na trzech stanowiskach w strefie montażu A, a czwarta przez nią przechodzi. Stanowisko 2 częściej czeka, dlatego jego pasek wykorzystania czasu jest niższy niż u pozostałych.

Co kamera robi Czego kamera nie robi
Liczy osoby w strefie Nie rozpoznaje twarzy i nikogo nie identyfikuje
Rozróżnia zajęte i wolne ręce na stanowisku Nie odczytuje emocji
Liczy gotowe części i braki Nie nagrywa wideo
Pokazuje wykorzystanie czasu i czasy cyklu stanowisk Nie przypisuje przejścia przez strefę żadnemu stanowisku

Zobacz wykorzystanie czasu we własnej strefie

Prześlij nam kilka zdjęć i jeden lub dwa krótkie filmy ze strefy, zrobione zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie. Pokażemy, co system policzy, a czego nie.

Umów rozmowę

Co mówi wykorzystanie czasu, a czego nie mówi

Niskie wykorzystanie czasu na stanowisku to sygnał, że coś szwankuje w procesie. W lean marnotrawstwem jest każde działanie, które zużywa zasoby i nie tworzy wartości dla klienta. Do klasycznych marnotrawstw należy czekanie operatorów, gdy maszyna pracuje w cyklu, gdy sprzęt się zepsuł albo gdy nie dotarły potrzebne części, a także zbędny ruch, na przykład szukanie części, narzędzi czy dokumentów.

Wolne ręce na stanowisku 2 mają zwykle jedną z trzech przyczyn: części przychodzą za późno, stanowisko czeka na poprzednie albo praca jest źle rozłożona między stanowiska. To temat do bilansowania linii, zasilania stanowisk i organizacji pracy.

Nie wszystko da się usunąć. Słownik lean uznaje część marnotrawstwa za nieuniknioną przy obecnej technologii i wyposażeniu, na przykład kontrolę spoin pod kątem bezpieczeństwa. Wykorzystanie czasu pokazuje, gdzie szukać, a co się tam naprawdę dzieje, wyjaśnią ludzie z hali.

Te liczby warto czytać razem z danymi z maszyn. W artykule o OEE liczonym na bieżąco i OEE z arkusza pokazujemy, że ręczne zapisy gubią krótkie postoje. Z czekaniem na stanowiskach ręcznych jest podobnie.

Bez twarzy i nazwisk: co system analizuje, a co zapisuje

Vision AI zbudowano do pomiaru procesu:

  • Bez rozpoznawania twarzy. System wykrywa ludzi i ręce, ale nie ustala, kto jest kim.
  • Bez nagrywania. Obraz jest analizowany na komputerze w Twoim zakładzie i nie jest nagrywany. Zapisywane są liczby, procenty, czasy cyklu i zdarzenia.
  • Stanowisko, nie osoba. System pokazuje wyniki stanowisk i stref.

Trzeba jednak pamiętać o dwóch sprawach. W chwili analizy kamera widzi ludzi, więc obraz stanowi wtedy dane osobowe, nawet jeśli nic się nie zapisuje. Poza tym, jeśli na stanowisku pracują jedna lub dwie osoby, wynik stanowiska łatwo przypisać konkretnemu pracownikowi. Dlatego z góry ustal, jak grupujesz wyniki, na przykład według stanowiska i zmiany, i kto ma do nich dostęp.

Czym analiza na miejscu różni się od wysyłania obrazu do chmury, wyjaśniamy w artykule o tym, czy przetwarzać dane lokalnie, czy w chmurze.

Co ustalić, zanim zawiśnie pierwsza kamera

Kamera, która odróżnia pracę od czekania, wchodzi w obszar prawa pracy i przepisów o sztucznej inteligencji. Poniżej najważniejsze punkty. Każdy z nich sprawdź z prawnikiem i inspektorem ochrony danych:

  • AI Act. Rozporządzenie (UE) 2024/1689 zalicza do systemów wysokiego ryzyka te systemy AI, które mają służyć do monitorowania i oceny wydajności oraz zachowania osób w stosunkach pracy. Zakazuje też używania AI do wyciągania wniosków o emocjach ludzi w miejscu pracy, chyba że ze względów medycznych lub bezpieczeństwa. Opisana tu analiza czasu pracy emocji nie odczytuje. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI) wymogi dla tych systemów obowiązują od 2 grudnia 2027 r. Czy konkretne wdrożenie mieści się w tej kategorii, zależy od jego konfiguracji i sposobu użycia.
  • Niemcy. Według § 87 ust. 1 pkt 6 niemieckiej ustawy o ustroju zakładów pracy (BetrVG) rada zakładowa współdecyduje o urządzeniach technicznych przeznaczonych do monitorowania zachowania lub wydajności pracowników. Umowę zakładową z radą zaplanuj przed pilotażem.
  • Polska. W grę wchodzą dwie podstawy z Kodeksu pracy. Art. 22² dotyczy monitoringu wizyjnego i dopuszcza go, gdy jest niezbędny, między innymi do kontroli produkcji. Art. 22³ § 4 rozciąga zasady monitoringu na inne jego formy, jeśli są konieczne do organizacji pracy umożliwiającej pełne wykorzystanie czasu pracy. Która podstawa pasuje do kamery bez nagrywania, oceni prawnik. W obu przypadkach pracowników trzeba uprzedzić co najmniej dwa tygodnie przed uruchomieniem monitoringu, a monitorowany teren oznaczyć. Art. 22² co do zasady wyłącza z monitoringu pomieszczenia sanitarne, szatnie, stołówki, palarnie i pomieszczenia udostępnione zakładowej organizacji związkowej.
  • Załoga. Zanim system ruszy, wyjaśnij ludziom na hali, co kamera liczy, czego nie liczy i do czego posłużą wyniki. O pierwszych tygodniach piszemy w artykule o tym, co robić, gdy operatorzy jeszcze nie ufają sygnałom.

Jak to przetestować w jednej strefie

Test przebiega tak samo jak przy innych kontrolach Vision AI: demo i omówienie strefy, test na kilku zdjęciach i krótkich filmach po podpisaniu NDA, proof of concept w jednej strefie i wdrożenie tylko wtedy, gdy wyniki Cię przekonają.

  • Kamera. Wystarczy zwykła kamera IP; w przykładzie wisi nad strefą. Każdy obraz jest analizowany w około 25 ms na komputerze w Twoim zakładzie.
  • Opis. Inżynier opisuje słowami, czego kamera ma szukać na każdym stanowisku, a zespół może dodawać nowe kontrole w trakcie pracy. Nie trzeba zbierać danych ani prowadzić projektu uczenia modelu.
  • Reakcja. Bez programowania ustawiasz, co dzieje się z wynikami: zliczenie, zapis, ostrzeżenie albo powiadomienie wybranej osoby. System nie zatrzymuje maszyn. Decyzja należy do człowieka.
  • Koszt. Składają się na niego jednostka brzegowa, układ AI, kamery i miesięczna licencja na oprogramowanie dla każdej jednostki. Jedna jednostka może jednocześnie analizować obraz nawet z 40 kamer.

Kiedy kamera sprawdza się lepiej niż czujnik, a kiedy gorzej, piszemy w artykule o kamerach jako czujnikach.

Gdzie to jest w DBR77 IIoT

Vision AI to część DBR77 IIoT odpowiedzialna za kamery. Obowiązują tu te same zasady co w całym systemie:

  • Nasze urządzenia tylko odczytują dane. Nigdy nie wysyłają poleceń do Twoich maszyn i nie ingerują w układ sterowania.
  • Obraz jest analizowany na miejscu, a wideo nie jest nagrywane.
  • Vision AI działa na DBR77 Vector, naszej własnej przemysłowej sztucznej inteligencji, którą można zainstalować na Twoich serwerach. Bez pisemnej zgody Twoje dane nie służą do uczenia żadnego modelu. DBR77 ma certyfikat ISO/IEC 27001:2022.
  • Zdarzenia z Vision AI trafiają do IRIS razem z danymi z maszyn.

Najczęstsze pytania

Czy kamera wie, kto pracuje?

Nie. Wykrywa ludzi i ręce i zlicza je dla stanowisk i stref. Nie rozpoznaje twarzy i nikogo nie identyfikuje.

Czy czekanie obciąża konkretnego pracownika?

System pokazuje wykorzystanie czasu stanowiska i strefy. Wolne ręce zwykle znaczą, że stanowisko czeka na części, na poprzednie stanowisko albo na maszynę, czyli problem leży w procesie. Przed startem uzgodnij z pracownikami i ich przedstawicielami, jak wyniki będą grupowane i do czego posłużą.

Czy przejście przez strefę liczy się jako praca?

Nie. Osoba przechodząca przez strefę jest liczona jako obecna, ale jej przejścia system nie przypisuje żadnemu stanowisku.

Czy potrzebna jest zgoda rady zakładowej albo pracowników?

W Niemczech rada zakładowa współdecyduje o urządzeniach technicznych przeznaczonych do monitorowania zachowania lub wydajności. W Polsce Kodeks pracy wymaga określenia celu, uprzedzenia pracowników co najmniej dwa tygodnie wcześniej i oznaczenia monitorowanego terenu. Szczegóły sprawdź z prawnikiem.

Czy kamera zastąpi klasyczny pomiar czasu?

Obejmuje całe zmiany zamiast kilku obserwowanych godzin i pokazuje, gdzie na każdym stanowisku ucieka czas. Rozpisanie zadania na ruchy elementarne przy projektowaniu nowego procesu to nadal praca dla inżynierów procesu.

Podsumowanie

Wybierz jedną strefę pracy ręcznej, w której wydajność różni się między zmianami i nikt nie umie powiedzieć dlaczego. Przed testem zapisz, co na każdym stanowisku jest pracą i jakie liczby chcesz zobaczyć: wykorzystanie czasu, czas cyklu, braki. Potem powiedz zespołowi, co kamera będzie liczyć, a czego nie. Poinformuj też przedstawicieli pracowników, jeśli działają w zakładzie. Wtedy możesz zrobić pierwszy test na zdjęciach i krótkich filmach ze strefy.

Przyjdź na demo z jedną strefą pracy ręcznej

Pokaż nam strefę, stanowiska i to, co na nich jest pracą. Zaprezentujemy analizę czasu pracy na podobnym przykładzie i powiemy, czego potrzeba w Twoim zakładzie.

Umów rozmowę

Źródła

Baza WiedzyUmów demo